De mens kan zijn hoogste ambities, zijn tederste verlangens nooit waarmaken. Als het lot hem alle kansen in handen speelt, weet hij deze niet te grijpen. Hij voelt zich onmachtig en ontoereikend ten overstaan van het geluk. Gebaseerd op de muziek Diversions for Left Hand van Benjamin Britten vertaalde Hans van Manen dit thema naar de theatersfeer om het in de vorm van een pas de deux gestalte te geven.

De Maan in de Trapeze is een poëtische fantasie in een circus. Een man, betiteld als “de Clown”, droomt ervan het onhaalbare te bereiken.

Samen met Giovinezza (Rudi van Dantzig), Feestgericht (Hans van Manen) and Four Times Six (Benjamin Harkarvy) werd dit ballet opgevoerd tijdens de eerste voorstelling van NDT, die plaatsvond in 1959 in Oostende.

Titel De Maan in de Trapeze
Choreograaf Hans van Manen
Creatiejaar 1959
Lengte 11.34 minuten
Premièredatum 5 september 959, Het Kurhaus, Ostende
Muziek Benjamin Britten - Divisions for Left Hand, Opus 28
Decor Franz Deckwitz
Kostuums Franz Deckwitz

“Het ballet wordt gedanst in een kamer van 8 meter breed, 6 meter diep en 4 meter hoog met rechts een deur en op de achterwand een digitale klok die de werkelijke tijd aangeeft. Situation gaat over agressie en geweld” – Hans van Manen

“Een indrukwekkend, ongebruikelijk expressionistisch ballet over agressie en geweld.” - NRC ★★★★

“Wat een verrukkelijke verrassing dat ‘Situation’ na vijftig jaar weer te zien is bij het Nederlands Dans Theater (NDT).” - Trouw ★★★★★

“De ingehouden spanning in Van Manens latere balletten is explosief aanwezig, zijn sobere stijl van bewegen is hier nog rauw en direct. “Situation gaat over agressie en geweld”, zei Van Manen over het werk. Geweldig om te zien dat hij dit in de duetvorm, in wezen een relatie tussen twee mensen, naar een universeel plan weet te tillen.” - Trouw ★★★★★

Titel Situation
Choreograaf Hans van Manen
Creatiejaar 1970
Lengte 33 minuten
Premièredatum 20 april 1970, Circustheater Scheveningen, Den Haag
Muziek Soundrecordings for amateurfilms and soundchasers
Decor Jean-Paul Vroom
Kostuums Jean-Paul Vroom

Grosse Fuge ging in 1971 in première bij Nederlands Dans Theater en werd onmiddellijk als een meesterwerk erkend. Sindsdien is het wereldwijd uitgevoerd door NDT 1 en NDT 2 en door andere gezelschappen.

Het decor, met een langzaam opstijgende lichtlijn, is ontworpen door Jean-Paul Vroom. Het is de enige choreografie waarvoor Hans van Manen zelf de kostuums ontwierp. Opvallend zijn de lange ‘Graham-rokken’ van de mannen en de karakteristieke armbewegingen, afwisselend met gebalde vuisten en gespreide vingers.

De muziek van Beethoven is zowel romantisch als gespannen en soms agressief; deze tegenstellingen komen duidelijk terug in de choreografie. Mannen en vrouwen dansen samen en afwisselend in groepspassages, maar ook in solo’s, duetten en pas de deux. Kostuums en beweging benadrukken het contrast tussen mannen en vrouwen, dat in details wordt overbrugd.

Titel Grosse Fuge
Choreograaf Hans van Manen
Creatiejaar 1971
Lengte 24 minuten
Premièredatum 8 april 1971, Circustheater, Scheveningen (NDT 1) en 5 november 1987, AT&T Danstheater, Den Haag (NDT 2)
Muziek Ludwig van Beethoven: Grosse Fuge, opus 133; Cavatina, opus 130
Decor Jean-Paul Vroom
Kostuums Hans van Manen
Licht Joop Caboort

Fantasía (1993) is in recensies ook wel omschreven als ‘één van de beste werken voor het gezelschap gemaakt’. Het is een kenmerkend Van Manen werk: optimale zeggingskracht met structurele precisie, eenvoud en puurheid. Het is een spel van verleiding tussen drie vrouwen en drie mannen. Van Manen zette Fantasía op een koraalvoorspel, preludium en koraalbewerking in Busoni's pianobewerking van Bach.

"… een adembenemende paringsdans - Trouw (2011)

"Een meesterwerk om zo in te lijsten en een ereplaats te geven in het schatkamertje van het geheugen." - De Telegraaf, 1996

"Een heerlijke onderdoping in ‘typisch’ Van Manen-werk: volslagen helder, geen pas te veel, geniaal muzikaal en immer die spanning, waar toch altijd lucht in zit." - Trouw, 2012

Titel Fantasía
Choreograaf Hans van Manen
Creatiejaar 1993
Lengte 19 minuten
Premièredatum 15 april 1993, AT&T Danstheater, Den Haag (NDT 1)
Muziek Johann Sebastian Bach: Chorale Prelude Ich ruf' zu Dir, BWV 639 Präludium in a-minor (Fantasie), BWV 922 Chorale Setting Nun kommt der Heiden Heiland, BWV 659
Decor & Kostuums Keso Dekker
Licht Joop Caboort

Polish Pieces van Hans van Manen is een werk waarin het spanningsveld tussen de seksen wordt uitgedrukt. Een groep van zes vrouwelijke dansers en een groep van zes mannelijke dansers staan lijnrecht tegenover elkaar. Als ze met elkaar in contact komen ontstaan er een aantal duetten.

Titel Polish Pieces
Choreograaf Hans van Manen
Creatiejaar 1995
Lengte 20 minuten
Premièredatum 18 oktober 1990, AT&T Danstheater, Den Haag (NDT 1) en 11 november 1994, AT&T Danstheater, Den Haag (NDT 2)
Muziek Henryk-Mikolaj Górecki: Konzert für Klavier und Streichorchester opus 40 (1980), Drei Stücke im alten Stil, für Streichorchester(1963)
Decor & Kostuums Keso Dekker
Licht Joop Caboort

Een verrassende pas-de-deux van grootmeester Hans van Manen. De betekenis van het duet in dans is voor Van Manen glashelder: ''a ballet for one dancer is a solo, a ballet for two dancers a story'' [Balanchine]. Déjà Vu ging in première tijdens het Holland Festival in 1995. Op muziek van Arvo Pärt komen uit de coulissen twee, in het zwart geklede, dansers op verrassende wijze op. De spanning tussen de twee seksen is voelbaar en toch blijkt steeds weer die verbondenheid.

"Van Manen treft de essentie van de menselijke relaties". - NRC Handelsblad, 1995

"Een virtuoos duet waarin twee dansers elkaars grenzen aftasten". - Het Parool, 2009

"In Déjà Vu uit 1995 bewegen ze zich ruim tien minuten in het adembenemende spanningsveld tussen machtsstrijd en innige verbondenheid, fenomenaal gedanst…" -  De Telegraaf, 2009

"Déjà Vu van Hans van Manen is en blijft het schoolvoorbeeld van spanningsopbouw binnen een uitgesproken signatuur". - Trouw, 2009

Titel Déjà Vu
Choreograaf Hans van Manen
Creatiejaar 1995
Lengte 12 minuten
Premièredatum 1 juni 1995, AT&T Danstheater, Den Haag (NDT 2)
Muziek Arvo Pärt, Fratres for violin and piano (1980)
Decor & Kostuums Keso Dekker
Licht Joop Caboort

Met The Old Man and Me maakte Hans van Manen zijn derde duet voor NDT III, na Evergreens (1991) en Different Partners (1993). Het werk, genoemd naar een song van bluesrockzanger J.J. Cale, wordt gedanst door Sabine Kupferberg en Gérard Lemaitre.

Van Manen choreografeerde het duet specifiek voor deze twee dansers, waarbij hij het clowneske en het dramatische als tegenpolen tegenover elkaar plaatste. Uitgangspunt was een eenvoudige vorm: een bankje. Daarmee onderzoekt hij hoe met minimale middelen een verhaal kan worden verteld, gedragen door muzikaliteit en vakmanschap.

De choreografie bestaat uit drie contrasterende muziekstukken: The Old Man and Me van J.J. Cale, Circus Polka van Igor Stravinsky en het Andante uit Mozarts Pianoconcert nr. 23. In een duet van zestien minuten worden humor, herinnering en berusting met elkaar verweven. Zonder te leunen op virtuoze techniek, vraagt het werk juist om een grote fysieke en theatrale beheersing: een uitdaging die Kupferberg en Lemaitre volledig aangaan.

“Van Manen geeft oude dansers vleugels.” - NRC (1996)

“Van Manen overtreft zichzelf met The Old Man nog steeds.” -  Trouw (1996)

Titel The Old Man and Me
Choreograaf Hans van Manen
Creatiejaar 1996
Lengte 14 minuten
Premièredatum 29 februari 1996, AT&T Danstheater, Den Haag (NDT 3)
Muziek J.J. Cale: The Old Man and Me (1973), Igor Stravinsky: Circus Polka (1942), Wolfgang Amadeus Mozart: Pianoconcert nr. 23 in A Majeur, KV 488, Adagio (1786)
Decor & Kostuums Keso Dekker
Licht Joop Caboort

Hans van Manen creëerde Solo voor drie mannelijke NDT 2 dansers die gezamenlijk één personage portretteren. De in hoog tempo uitgevoerde bewegingen onder begeleiding van Bachs vioolpartita stellen uitzonderlijk hoge eisen en vergen een dusdanige timing dat het ballet alleen kan worden uitgevoerd door de dansers afwisselend te laten bewegen.

"Solo spettert, sputter en swingt en doet je gniffelen om de dribbelende voeten, de als uitroeptekens opgeworpen armen, de flitsende draaien, de dreigende gebogen knieen en het plezier , de kwajongensachtigheid, de vaart en het groete kunnen waarmee de dansers van NDT 2 deze choreografie brengen." - NRC Handelsblad (1997)

“Je kunt bijna elk spiertje en ieder verschil bestuderen, zoals van de drie energieke jongens in Solo (1997, Hans van Manen): de fijngebouwde Gregory Lau danst scherp, lefgozer Helias Tur-Dorvault vergroot Van Manens stijl atletisch uit en de watervlugge Miguel Duarte accentueert speelse hoofdknikjes en klapjes op het bovenbeen.” -  de Volkskrant ★★★★

Titel Solo
Choreograaf Hans van Manen
Creatiejaar 1997
Lengte 7 minuten
Premièredatum 16 januari 1997, Lucent Danstheater, Den Haag (NDT 2)
Muziek Johann Sebastian Bach: Partita nr. 1 voor viool solo in D mineur BWV 1002: Correnta and Double (presto) - violist: Sigiswald Kuijken
Decor & Kostuums Keso Dekker
Licht Joop Caboort

Kleines Requiem is een werk voor zeven dansers van NDT 1. Hans van Manen koos hiervoor de muziek van de Poolse componist Henryk Mikolaj Górecki (Kleines Requiem für eine Polka), die deze in opdracht van het Holland Festival componeerde, waar het in 1993 door het Schönberg Ensemble o.l.v. Reinbert de Leeuw in première ging. Drie paren dansen in telkens wisselende combinaties hun sensuele en weemoedige duetten. Wanneer plotseling een razende polka losbarst, gaan ze alle zes op in één wervelende beweging. Dit stuk werd bij de première in 1996 onthaald als één van de hoogtepunten in Van Manen’s reeds zo imposante oeuvre.

“Van Manen ontroert met dramatisch en troostrijk requiem” - De Volkskrant (1996)

Titel Kleines Requiem
Choreograaf Hans van Manen
Creatiejaar 1996
Lengte 20 minuten
Premièredatum 14 november 1996, Lucent Danstheater, Den Haag (NDT 1)
Muziek Henryk Mikolaj Górecki; Kleines Requiem für eine Polka, Opus 66 [1993] for piano and 13 instruments, movement I. Tranquillo; III. Allegro - deciso assai; IV . Adagio cantabile
Instudering: Sol León en Paul Lightfoot
Decor & Kostuums Keso Dekker
Licht Joop Caboort